Azbest w otoczeniu działki
Jeśli moduł wykrył azbest, to znaczy, że w pobliżu jest wyrób z azbestem wpisany do bazy. Samo to nie oznacza, że coś Ci teraz zagraża. Liczy się stan wyrobu, to, czy jest uszkodzony, jak się z niego korzysta i czy zostanie prawidłowo usunięty.
W skrócie
- Widzisz, ile jest wyrobu i ile z niego jeszcze nie usunięto.
- Stopień pilności I oznacza wyrób w złym stanie. Stopień III to wyrób, który nie wymaga pilnych działań.
- Planowany rok usunięcia to deklaracja właściciela wpisana do bazy.
- Przyda Ci się, gdy kupujesz starszy budynek albo działkę wśród domów z eternitowymi dachami.
1. O czym mówi moduł?
Co znajdziesz
Moduł szuka wyrobów z azbestem wpisanych do bazy w promieniu 500 m od działki. Pokazuje:
ile jest wyrobów, jaka jest ich ilość i w jakiej jednostce (np. kilogramy albo metry kwadratowe),
ile jeszcze zostało do unieszkodliwienia, czyli do bezpiecznego usunięcia i zniszczenia,
stopień pilności i opis terminu, w którym wyrób trzeba znów ocenić,
planowany rok usunięcia oraz to, czy wyrób leży na samej działce.
To informacja z urzędowego spisu wyrobów, które ktoś zgłosił albo spisał. To nie jest pomiar powietrza. To też nie jest ocena stanu konkretnego dachu.
Ustawienia analizy, np. promień, progi klas i zakres lat, zależą od konfiguracji modułu i mogą się zmieniać. Wartości, które obowiązują, aplikacja pokazuje przy wyniku.
Do czego Ci się to przyda
Dowiesz się, czy tuż obok – a zwłaszcza na samej działce – są wpisane do bazy wyroby z azbestem i w jakim są stanie.
Jeśli kupujesz dom z eternitem, od razu policzysz koszt fachowego demontażu, wywozu i nowego dachu. Sprawdzisz też, czy gmina dopłaca do usuwania azbestu. Jeśli sąsiad ma wpis ze stopniem pilności I, zapytaj, czy planuje remont.
2. Baza Azbestowa i program krajowy do 2032 r.
Baza Azbestowa służy do śledzenia postępów Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032. Gminy, powiaty i województwa muszą w niej spisywać wyroby z azbestem.[1]
Program ma do 2032 r. doprowadzić do usunięcia i unieszkodliwienia wyrobów z azbestem. Ma też ograniczyć szkody dla zdrowia i środowiska.[1]
Rok 2032 to cel całego programu w kraju. Nie jest to termin, w którym każdy pojedynczy wyrób musi zniknąć bez względu na jego stan i obowiązujące procedury.
3. Stopień pilności I, II i III
Stan wyrobu ocenia się na specjalnym formularzu. Ocena sprawdza, czy wyrób można dalej bezpiecznie używać. Wynik w punktach daje jeden z trzech stopni pilności.[2][3]
Stopień I — wyrób trzeba pilnie usunąć albo zabezpieczyć.
Stopień II — wyrób trzeba ocenić ponownie w ciągu 1 roku.
Stopień III — wyrób trzeba ocenić ponownie w ciągu 5 lat.
Stopień II nie znaczy więc „usuń w ciągu roku”. Znaczy „oceń jeszcze raz w ciągu roku”. Od tego rozróżnienia zależy, czy dobrze odczytasz wynik.
4. Ryzyko zależy od stanu wyrobu, nie od samego wpisu
Azbest szkodzi, gdy wdychasz jego drobne włókna, które dostają się głęboko do płuc (tzw. włókna respirabilne). Wyrób w dobrym stanie, nieuszkodzony i prawidłowo używany uwalnia ich dużo mniej. Znacznie więcej włókien uwalnia materiał kruchy, uszkodzony, wiercony, łamany albo źle zdejmowany.
Ocena bierze pod uwagę rodzaj i stan powierzchni wyrobu oraz stopień uszkodzenia. Sprawdza też, czy łatwo go uszkodzić, gdzie się znajduje i jak intensywnie korzysta się z otoczenia. Dlatego dwa dachy z tego samego materiału mogą dostać różny stopień pilności.
W praktyce liczy się stan techniczny i to, jak ktoś obchodzi się z materiałem. Sam wpis w bazie niewiele mówi.
5. Brak wpisu nie oznacza braku azbestu
Baza powstaje ze spisów. Ktoś mógł nie zgłosić wyrobu, źle go opisać albo pominąć budynek przy spisie. Wtedy azbest jest na miejscu, choć w bazie go nie ma.
Przy starszym budynku brak wpisu nie zwalnia Cię z obejrzenia materiałów i przejrzenia dokumentów nieruchomości. Azbest najczęściej zawierają:
płyty azbestowo-cementowe (tzw. eternit) na dachach i ścianach zewnętrznych,
rury i przewody azbestowo-cementowe,
izolacje w starszych instalacjach oraz elementy w zakładach przemysłowych.
Sam wygląd falistej płyty nie wystarczy, żeby uznać, że jest w niej azbest.
6. Usuwanie azbestu i odpad niebezpieczny
Przy usuwaniu azbestu trzeba przestrzegać specjalnych zasad bezpieczeństwa. Opisują je przepisy o bezpiecznym używaniu i usuwaniu wyrobów z azbestem.[2]
Płyt azbestowo-cementowych nie wolno ciąć, łamać, szlifować ani zdejmować jak zwykłego materiału budowlanego. Zdjęta płyta staje się odpadem, który trzeba zabezpieczyć, przewieźć i unieszkodliwić. Nie może trafić do zwykłego gruzu. Nie wolno jej też użyć ponownie, np. na dach szopy.
7. Jak czytać wynik w aplikacji
Karty i pola na ekranie (nazwy jak w aplikacji):
| Na ekranie | Co oznacza |
|---|---|
| Obszary | liczba miejsc (działek lub obiektów) z zinwentaryzowanymi wyrobami azbestowymi w promieniu analizy (Baza Azbestowa). |
| Wyroby | liczba zinwentaryzowanych wyrobów (np. płyty faliste, płyty płaskie, rury). |
| Pozostało | łączna masa wyrobów pozostałych do usunięcia, w kg. |
| Najbliżej | odległość do najbliższego miejsca z azbestem; 0 m = na działce (koszt utylizacji po Twojej stronie, możliwe dofinansowanie z gminy). |
| Tytuł / podtytuł karty | oznaczenie miejsca i numer działki, na której zinwentaryzowano wyroby. |
| Rodzaj podmiotu | osoba fizyczna / osoba prawna – kto jest właścicielem wyrobów. |
| Pozostało do usunięcia | masa wyrobów w tym miejscu, w kg. |
| Plakietka statusu | stan: zinwentaryzowany, usunięty, w trakcie. Dane bazy bywają nieaktualne – dach mógł już zostać wymieniony. |
Ilość wyrobu — masa albo powierzchnia materiału wpisana do bazy. To nie jest ilość włókien azbestu w powietrzu.
Ilość pozostała — ta część, której nikt nie wykazał jako oddanej do unieszkodliwienia. Jeśli nic nie oddano, nie znaczy to, że wyrób jest w złym stanie. Znaczy tylko, że nikt nie wykazał jego usunięcia.
Stopień pilności — wynik oceny jednego konkretnego wyrobu: czy można go bezpiecznie używać. To nie jest ocena zagrożenia dla całej okolicy.
Opis w karcie („pilne usunięcie lub zabezpieczenie”, „ponowna ocena do 1 roku”, „ponowna ocena do 5 lat”) odpowiada stopniom I, II i III. „Rodzaj podmiotu” mówi tylko, czy wyrób zgłosiła osoba prywatna, czy np. firma lub instytucja. Identyfikator wskazuje działkę, do której przypisano wyrób.
Planowany rok usunięcia — termin, który właściciel podał w bazie. Może się zmienić, np. gdy zabraknie pieniędzy, właściciel zmieni zdanie albo wyrób zostanie znów oceniony.
Odległość — odległość w linii prostej do miejsca, gdzie leży wyrób. Nie mówi, na ile jesteś narażony. Położenie wpisu często ustala się na podstawie adresu (punktu adresowego budynku lub posesji). Dlatego odległość może być błędna nawet o kilkadziesiąt metrów.
Relacja do działki — najpierw ustal, czy wyrób jest na sprawdzanej nieruchomości, czy tylko w okolicy.
8. Najczęstsze błędy
| Częsty mit | Jak jest naprawdę |
|---|---|
| Stopień II znaczy: usunąć w ciągu roku. | Stopień II oznacza, że wyrób trzeba ponownie ocenić w ciągu 1 roku.[3] |
| Azbest 100 m dalej sprawia, że działka jest niebezpieczna. | Odległość nie mówi, na ile jesteś narażony. Liczy się stan materiału i to, jak ktoś się z nim obchodzi. |
| Brak wpisu oznacza brak azbestu. | Spis bywa niepełny. Przy starszym budynku trzeba obejrzeć materiały i sprawdzić dokumenty. |
| Stare płyty eternitowe można zdjąć samemu. | Przy usuwaniu obowiązują specjalne zasady bezpieczeństwa z przepisów.[2] |
9. Co sprawdzić dalej
□ Ustal, czy wyrób jest na działce, czy tylko w promieniu analizy.
□ Sprawdź stopień pilności i termin kolejnej oceny.
□ Sprawdź, ile wyrobu zostało do unieszkodliwienia i czy usuwanie postępuje.
□ Jeśli wyrób jest na nieruchomości, poproś sprzedającego o dokument z oceną stanu i o zgłoszenie do bazy.
□ Policz koszt fachowego demontażu, wywozu i unieszkodliwienia oraz koszt nowego dachu lub okładziny.
□ Sprawdź, czy gmina ma program dopłat do usuwania azbestu i na jakich zasadach.
10. FAQ
Kto i kiedy składa informację o wyrobach zawierających azbest?
Osoba prywatna składa ją do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Firma lub instytucja (osoba prawna) składa ją do marszałka województwa. Termin to 31 stycznia każdego roku. Właściciel, użytkownik wieczysty albo zarządca musi też sprawdzać stan wyrobów w terminach, które wynikają z oceny.[3][4]
Czy azbest na dachu sąsiada blokuje budowę domu?
Nie z automatu. W praktyce ma największe znaczenie podczas remontu albo zdejmowania dachu. Wtedy liczy się, czy prace są dobrze zabezpieczone.
Czy stopień III oznacza brak problemu?
Oznacza lepszy stan w tej skali ocen. Wyrób i tak trzeba ponownie ocenić w ciągu 5 lat.
Powiązane kompendia: Potencjalne uciążliwości, Zdarzenia budowlane.
11. Źródła
[1] Ministerstwo Rozwoju i Technologii — Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032 i Baza Azbestowa. https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/program-oczyszczania-kraju-z-azbestu-na-lata-2009-2032
[2] Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest. https://eli.gov.pl/eli/DU/2004/649/ogl
[3] Ministerstwo Rozwoju i Technologii — Usuwanie azbestu: zasady oceny stanu, stopnie pilności i składanie informacji o wyrobach. https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/Usuwanie-azbestu
[4] Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 13 grudnia 2010 r. w sprawie wymagań dotyczących wykorzystywania wyrobów zawierających azbest. https://eli.gov.pl/eli/DU/2011/31/ogl
12. Nota
To opracowanie ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje oceny technicznej konkretnego wyrobu, badań środowiska ani procedur, które obowiązują przy demontażu i unieszkodliwianiu azbestu. Przepisy, dane, opłaty i terminy się zmieniają. Zanim podejmiesz decyzję, sprawdź aktualne informacje u źródła.